Potomkowie frankistów (katolickich Żydów)

W połowie XVIII w. żydowski mistyk i myśliciel, Jakub Frank, pociągnął za sobą setki zwolenników zwanych wówczas antytalmudystami, a później od jego nazwiska frankistami. Po debatach z rabinami i biskupami ochrzcił się w katedrze lwowskiej w 1759 r., a część jego zwolenników zrobiła to później. Po śmierci Franka (w 1791) jego zwolennicy, zamożni, wpływowi i wykształceni, stali się ośrodkiem wokół którego tworzyła się warszawska inteligencja XIX w.

Ochrzczonych frankistów było ok. pół tysiąca. Nie wszyscy założyli rodziny, znacznej części nie udało się wybić… Ale spora grupa osiadła w Warszawie, gdzie przynajmniej do Powstania Listopadowego tworzyła zwartą grupę, która zawierała związki małżeńskie prawie wyłącznie między sobą. Dlatego jeżeli nawet nie ma ścisłych dowodów genealogicznych, jesteśmy w stanie wyłuskać frankistów na podstawie owych związków rodzinnych.

Poniżej przedstawię dwie listy: pierwszą jest spis protoplastów – założycieli „dynastii” frankistowskich; ze względu na luki w danych część z nich to osoby urodzone w II poł. XVIII w., które były braćmi czy dziećmi osób urodzonych jako starozakonni; lista ta z pewnością będzie jeszcze uzupełniana i poprawiana. Bardzo dużo zawdzięczam tu już pomocy p. Wojciecha Tomorowicza i jego ogromnej wiedzy nt. XVIII-wiecznych frankistów. Druga lista to spis bohaterów Polskiego słownika biograficznego, którzy są ich potomkami.

1. Założyciele dynastii frankistowskich

Mamy tu 84 osoby, noszących 36 różnych nazwisk: Brzeziński, Czyński, Grabowski, Jakubowski, Jasiński, Jeziorański, Kapliński, Koralewski, Krysiński, Lanckoroński, Łabęcki, Marjewski, Markiewicz, Matuszewski, Minkowiecki, Młodzianowski, Moszyński, Naimski, Niemirowski, Nowicki, Oranowski, Orłowski, Piasecki, Piotrowski, Podoski, Rudnicki, Rydecki, Steinbock, Steinbrich, Sygietyński, Szymanowski, Tatarkiewicz, Wołowski, Zaleski, Zaleszczyński, Zalewski, Zawadzki, Zieliński. Jak widać, prawie wszystkie to nazwiska zupełnie polskie, brzmiące jak typowe nazwiska szlacheckie. Część zresztą to nazwiska otrzymane od rodziców chrzestnych.

  1. Brzeziński: Franciszek, Maciej, Michał, Michał, Michał
  2. Czyński: Jan
  3. Grabowski: Beniamin
  4. Jakubowski: Nachman
  5. Jasiński: Aleksander, Jan, Józef, Stanisław, Szymon, Tomasz
  6. Jeziorański: Dominik (chrzest 1759), Józef (chrzest 1759)
  7. Kapliński: Jakub, Jan,
  8. Koralewski: Jan, Karol, Rafał
  9. Krysiński: Józef, Jan
  10. Lanckoroński: Ignacy, Józef, Wojciech
  11. Łabęcki: Józef, Szymon
  12. Marjewski: Feliks, Jan, Karol
  13. Markiewicz: Marcin
  14. Matuszewski: Jan, Józef
  15. Minkowiecki: Andrzej
  16. Młodzianowski: Franciszek (chrzest 1764)
  17. Moszyński: Moszyński
  18. Naimski: Ignacy (chrzest 1759), Józef (chrzest 1759)
  19. Niemirowski: Józef, Stanisław
  20. Nowicki: Magdalena (chrzest 1761), Teresa (chrzest 1761)
  21. Oranowski: Szymon
  22. Orłowski: Ewa (chrzest 1759), Józef
  23. Piasecki: Kajetan
  24. Piotrowski: Antoni
  25. Podoski: Józef
  26. Rudnicki: Józef, Michał, Wojciech
  27. Rydecki: Ignacy, Ignacy, Jan, Jan, N. (mąż Bogumiły z Krysińskich
  28. Steinbock: Sebastian
  29. Steinbrich: Franciszek
  30. Sygietyński: Adam
  31. Szymanowski: Franciszek, Michał, Michał, Paweł
  32. Tatarkiewicz: Jan
  33. Wołowski: Adam, Andrzej (chrzest 1759), Eliasz, Franciszek (chrzest 1759), Franciszek, Ksawery, Marcin, Michał, Michał, Paweł, Piotr, Tomasz
  34. Zaleski: Stanisław
  35. Zaleszczyński: Józef
  36. Zalewski: Kazimierz, Szymon
  37. Zawadzki: Antoni, Jan
  38. Zieliński: Marcin

2. Potomkowie frankistów, którzy zasłużyli sobie na biogram w Polskim słowniku biograficznym

Jeżeli ktokolwiek wątpi, jak ogromny wpływ mieli frankiści na kulturę polską, to niech przeczyta tylko tę listę. A przecież nie ma na niej wszystkich! PSB nie obejmuje liter T-Ż, nie ma więc tu ani Kazimierza Przerwy-Tetmajera, ani Tadeusza Boya-Żeleńskiego, nie ma też Jana Nowaka-Jeziorańskiego (bo żył jeszcze, gdy wydawano tom na „J”) i wielu innych…

  1. BOGUSŁAWSKI Władysław (1838-1909) krytyk teatralny
  2. BRONIEWSKI Stanisław (1859-1908) dyrektor cukrowni
  3. BRZEZIŃSKA Filipina (1800-1886) kompozytorka, pianistka
  4. BRZEZIŃSKI Kazimierz (1824-1876) prawnik
  5. CIECHANOWSKI Stanisław (1845-1927) prawnik, ziemianin
  6. CZYŃSKI Czesław (1858-1932) okultysta
  7. CZYŃSKI Jan (1801-1867) działacz polityczny, emigrant
  8. DOMASZEWSKI Jan Wacław (1848-1915) prawnik
  9. FAUCHER Aleksandra (1812-1905) pianistka, działaczka społeczna
  10. GLISZCZYŃSKI Artur (1869-1910) poeta, dziennikarz
  11. GORECKA Maria Helena (1835-1922) pisarka, działaczka filantropijna
  12. GORECKI Ludwik Władysław (1863-1936) lekarz
  13. GRABOWSKI Edward Józef (1809-1899) adwokat
  14. GUERIN Laura (1817-1883) pedagog
  15. JANTZEN Kazimierz (1885-1940) astronom, meteorolog
  16. JASIEŃSKI Feliks Manggha (1861-1929) kolekcjoner, krytyk, publicysta
  17. JASIŃSKI Feliks Antoni (1856-1899) profesor mechaniki budowli
  18. JASIŃSKI Jakub (1791-1855) lekarz, fizyk
  19. JASIŃSKI Kazimierz Julian (1849-1914) literat, adwokat
  20. JASIŃSKI Roman (1854-1898) lekarz
  21. JASIŃSKI Stanisław Jakub (ok. 1823-1879) rejent, działacz kulturalny
  22. JASIŃSKI Wacław (1881-1936) profesor pediatrii
  23. JEZIORAŃSKI Antoni (1821-1882) generał wojsk powstańczych
  24. JEZIORAŃSKI Bolesław (1871-1920) rzeźbiarz
  25. JEZIORAŃSKI Feliks (1820-1896) prawnik
  26. JEZIORAŃSKI Jan (1833-1864) powstaniec
  27. JEZIORAŃSKI Jan (1865-1933) inżynier, przemysłowiec
  28. JEZIORAŃSKI Józef (1834-1907) pisarz ekonomiczny ziemianin
  29. KAPLIŃSKA Helena (1868-1914) założycielka liceum żeńskiego w Krakowie
  30. KAPLIŃSKA Zofia (1831-1864) nauczycielka, pisarka
  31. KAPLIŃSKI Edward (1834-1879) budowniczy społecznik
  32. KAPLIŃSKI Leon (1826-1873) malarz, pisarz
  33. KAPLIŃSKI Seweryn (1826-1857) prawnik, tłumacz
  34. KARPIŃSKI Stanisław (1870-1943) bankowiec, minister skarbu
  35. KOWALCZEWSKI Bronisław (1896-1943) podpułkownik
  36. KOZICKI Stanisław (1876-1958) polityk, publicysta, historyk
  37. KRYSIŃSKA Maria Anastazja (1857-1908) poetka, powieściopisarka
  38. KRYSIŃSKI Dominik (1785-1853) polityk, ekonomista
  39. KRYSIŃSKI Franciszek Ksawery (ok. 1755-1824) pułkownik
  40. KRYSIŃSKI Ildefons (1795-1870) chirurg, psychiatra
  41. KRYSIŃSKI Jan (ok. 1770- ok. 1840) generał brygady, topograf
  42. KRYSIŃSKI Stanisław Dominik (1846-1897) lekarz, matematyk
  43. KRZYŻEWICZ Tadeusz (1924-1943) członek Szarych Szeregów
  44. KWIETNIEWSKI Kazimierz (1873-1942) zoolog, profesor uniwersytetów
  45. KWIETNIEWSKI Stefan (1874-1940) matematyk
  46. LASOCKI Józef Adam (1861-1931) generał dywizji WP
  47. LASOCKI Zygmunt Bronisław (1867-1948) działacz ludowy, poseł, dyplomata, historyk
  48. LEO Anna (1873-1945) pamiętnikarka, tłumaczka
  49. LESZCZYŃSKI Stanisław Andrzej (1856-1914) adwokat, działacz oświatowy i polityczny
  50. ŁABĘCKI Antoni (1773-1854) prawnik, mecenas
  51. ŁABĘCKI Hieronim Hilary (1809-1862) leksykograf, historyk górnictwa i hutnictwa
  52. MARKIEWICZ Seweryn (ok. 1840-1869) prawnik, powstaniec 1863
  53. MARKIEWICZ Stanisław Nikodem (1839-1911) lekarz, twórca kolonii dziecięcych
  54. MICKIEWICZ Józef Teofil (1850-1938) pianista, pedagog, publicysta we Francji
  55. MICKIEWICZ Władysław Józef (1838-1926) biograf Adama Mickiewicza, tłumacz, publicysta
  56. MUSZYŃSKI Jan (1871-1910) przyrodnik, publicysta, działacz robotniczy
  57. NAIMSKI Michał (1842-1915) rolnik, działacz rybacki
  58. NIEMIEROWSKI Andrzej Kazimierz (1840- po 1905) literat
  59. NIEMIROWSKI Adam Aleksander (1841-1921) prawnik, dziennikarz
  60. NOWODWORSKI Leon (1889-1941) adwokat
  61. OLCHOWICZ Aleksander (1898-1954) dziennikarz, poseł
  62. OŁTUSZEWSKI Władysław (1855-1922) lekarz, pionier polskiej foniatrii
  63. ORDON Juliusz Konstanty (1810-1887) powstaniec, oficer, garibaldczyk
  64. PAPROCKI Stanisław Józef (1895-1976) prawnik, działacz polityczno-społeczny
  65. PODOWSKI Henryk (1804-1894) dermatolog, wenerolog
  66. PRZYBYŁKO-POTOCKA Maria Henryka (1873-1944) aktorka
  67. RAFALSKI Julian Bogumił (187-1949) leśnik, profesor Uniwersytetu Poznańskiego
  68. RAYSKI-KIETLICZ Konstanty (1868-1924) malarz, działacz kulturalny, etnograf
  69. ROMEYKO-HURKO Wanda (1890-1978) malarka, graficzka, ilustratorka
  70. RONISZ Wincenty (1867/68-1900) dziennikarz, literat
  71. ROSE Adam Karol (1895-1951) ekonomista, wiceminister przemysłu i handlu
  72. ROSE Edward Stefan (1893-1969) ekonomista, działacz i publicysta gospodarczy
  73. ROZDEICZER-KRYSZKOWSKI Tadeusz (1905-1984) prawnik, ekonomista, oficer AK
  74. RUDNICKI Adam Antoni (1785-1838) lekarz medycyny, pionier weterynarii, dyrektor Instytutu Weterynarii w Burakowie
  75. RUDNICKI Józef (1782-1849) oficer, major inwalidów, pamiętnikarz
  76. RUŚKIEWICZ Franciszek (1819-1883) malarz
  77. RUŚKIEWICZ Tomasz (1867-1926) inżynier elektryk, działacz społeczny
  78. RZEWUSKI Tadeusz Kazimierz (1893-1971) ksiądz, pisarz religijny
  79. SOKOŁOWSKA Zofia Katarzyna (1896-1924) rzeźbiarka, nowicjuszka Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża
  80. SROCZYŃSKA Waleria (1901-1992) działaczka harcerska
  81. STROIŃSKI Leon Zdzisław (1921-1944) poeta, krytyk literacki, żołnierz Armii Krajowej
  82. STYPIŃSKI Andrzej (1907-1975), architekt wnętrz
  83. STYPIŃSKI Józef Jacenty (1880-1943), poseł na Sejm
  84. SULISTROWSKI Kazimierz Władysław (1838-1910), powstaniec styczniowy, zesłaniec
  85. SUŁOWSKI Zygmunt Michał (1920-1995), historyk
  86. SYGIETYŃSKI Antoni (1850-1923) krytyk literacki, artystyczny, muzyczny i teatralny, prozaik, pianista, tłumacz
  87. SYGIETYŃSKI Leon (1822-1891) właściciel ziemski, dziennikarz, tłumacz, literat
  88. SYGIETYŃSKI Tadeusz (1896-1955) kompozytor, dyrygent, pianista, tłumacz, założyciel i dyrektor zespołów pieśni i tańca «Mazowsze» i «Warszawa»
  89. SZCZENIOWSKI Szczepan (1890-1979) fizyk
  90. SZEBEKO Ignacy (1859-1937) poseł do rosyjskiej Rady Państwa i Sejmu RP
  91. SZEBEKO Józefa (1859-1945) tłumaczka, senator RP, działaczka społeczna
  92. SZOBER Stanisław (1879-1938), językoznawca
  93. SZREDER Władysław (1902-1972), lekarz, patofizjolog
  94. SZWEYCER Michał Teofil (1843-1919), powstaniec styczniowy, prawnik
  95. SZYMANOWSKA Marianna (1789-1831), pianistka, kompozytorka
  96. SZYMANOWSKA Zofia (1825-1870), malarka
  97. SZYMANOWSKI Antoni (1914-1985), dyplomata, tłumacz
  98. SZYMANOWSKI Jan Michał (1805-1864), członek Rady Stanu Królestwa Polskiego
  99. SZYMANOWSKI Michał Alfred (1830-1889), ekonomista, prawnik
  100. SZYMANOWSKI Wacław (1821-1886), dziennikarz, publicysta, dramaturg
  101. SZYMANOWSKI Wacław (1859-1930), rzeźbiarz, malarz
  102. SZYMANOWSKI Wacław (1895-1965), fizyk, minister łączności PRL
  103. SZYMANOWSKI Zygmunt (1873-1956), lekarz bakteriolog, działacz polityczny
  104. SZYNDLER Jerzy (1897-1944), aktor, reżyser
  105. ŚMIECHOWSKI Antoni (1867-1944), chirurg

3. Czego nie widać w nazwiskach

Ze względu na wczesne przyjęcie katolicyzmu i polskobrzmiących nazwisk (w dodatku zwykle w formie typowo szlacheckiej, jak Brzeziński, Jasiński czy Zaleski), frankistów bardzo łatwo pomylić z polską szlachtą. Skarżył się już na to Zygmunt Krasiński, którego mylono z Aleksandrem Krysińskim. Warto zacytować tu obszerny fragment z listu Krasińskiego do Konstantego Gaszyńskiego, wysłanego z Kissingen 6 lipca 1837, bo dostarcza on mnóstwa informacji na temat tego, czego w aktach metrykalnych nie znajdziemy:

Temu dni kilka przejeżdżał tędy cny i godny wyobraziciel plemienia swojego, eks-sekretarz dyktatora, dawny mecenas Krysiński. Nie wystawisz sobie narzutność, z którą się ten człowiek każdemu nastręcza. Kareta pyszna, w herby, szklanki, filiżanki w herby, karty wizytowe w herby, a herb Leliwa dawny, jeszcze pogański, słowiański, najstarożytniejszy z naszych polskich, wyrażający miesiąc i gwiazdę, czyli obojga Lelów, brata i siostrę, bogów dnia i nocy. Wystawże sobie, że ta biedna para błądziła długo, długo, od kiedy ją Mieczysław z świętych wyrugował borów, aż wreszcie po hełmach tylu rycerzy, po tarczach tylu hetmanów, gdy pierwsi i drudzy polegli, wygaśli, dostała się na palce, na szlafrok, na poduszkę Żyda. I Żyd nią się porządza gdyby niewolników sforą, co kupi, to ją wyrznie na tym. Od łańcuszków, pierścieni Żyd cały połyska, rękawiczek innych nie nosi jedno białe, i to rano i w wieczór. Laski złotem sadzone z Londynu sprowadza, portki z Londynu, okulary ditto. Słowem, wielki pan taki, że mnie każdy golibroda, widząc obok niego, weźmie za lokaja, za gatunek pazia lub forysia, a jego za księcia jakiego z Moskwy lub Trebizondu. Lecz z tym wszystkim Żyd nie zdoła zataić pewnych przycisków w mowie, pewnych poruszeń w grzbiecie, pewnych usterków w chodzie, które go biegłemu oku wydadzą za kuzyna Rotszylda. Potem, zanadto niegrzeczny i dumny na prawdziwego szlachcica. Godności żadnej w postawie, wciąż gada o pieniądzach i sypie stami dukatów, nie z worka, ale z gęby. Ta dziwna mieszanina złota zewnątrz a błota wewnątrz dziś panuje w Warszawie. Różnorodnymi okolicznościami u nas i we Francji skutek sprowadzony jeden i ten sam. Szlachta w dół, tiers état w górę (bo u nas prócz przechrztów tiers état nie było). Zresztą w Polsce tiers état jest nienarodowy, przybył albowiem z Niemiec lub z Palestyny, własnegośmy nigdy nie mieli. Wdarł się on do Polski z prawami cudzoziemskimi, odwoływał się do Magdeburga, zarzucił Polskę cudzoziemszczyzną, zdobył Polskę i zgnębił ją moralnie, i ducha słowiańskiego, rodzimego w niej zatarł. [Cyt. za: Listy Zygmunta Krasińskiego do Konstantego Gaszyńskiego, Lwów 1882, ss. 167-167.]

Jak pisze Maria Janion w książce Bohater, spisek, śmierć. Wykłady żydowskie, w ramach niejakiej zemsty, Krasiński uczynił z Aleksandra Krysińskiego pierwowzór przechrzty-Leonarda w Nie-boskiej komedii. Zwróćmy jednak uwagę, że Nie-boska powstała w r. 1833. Było to 70 lat po tym, gdy dziadkowie Krysińskiego wzięli katolicki ślub (w lutym 1763 r.)! Już ojciec Krysińskiego urodził się jako katolik (w grudniu 1763 r.)!

Ten wpis został opublikowany w kategorii Genealogia. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *