Dwie aktorskie damy, Beata Tyszkiewicz i Maja Komorowska są potomkiniami wszystkich trzech (Zbigniewa, Zawiszy i Lingwena). Podobnie – artysta kabaretowy Krzysztof Piasecki. Z kolei samego Zbigniewa z Brzezia ma wśród przodków inna dama – Małgorzata Braunek, znana głównie jako Oleńka Billewiczówna w filmie “Potop”.

Z innych artystów wymienić można muzyka, Grzegorza Turnaua (potomek marszałka Zbigniewa z Brzezia), a z wcześniejszych – Mieczysława Karłowicza (potomek kniazia Lingwena). Potomkami Zbigniewa są też dawniejsi malarze Wojciech i Jerzy Kossakowie i Jacek Malczewski, a za to potomkiem wszystkich trzech był świeżo zmarły Franciszek Starowieyski.

Wśród popularnych literatów można wskazać potomków Zbigniewa z Brzezia, takich jak Joseph Conrad, Henryk Sienkiewicz, Władysław Bełza, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, poetka Maria Komornicka (Ignacego Krasickiego też dodajmy dla porządku, choć on mało współczesny). Z kolei potomkami samych Zawiszy i Lingwena byli dawniej Zygmunt Krasiński, a współcześniej Karol Hubert Rostworowski. I wreszcie potomkowie wszystkich trzech rycerzy: Wojciech Żukrowski (Porwanie w Tiutiurlistanie), Ludwik Hieronim Morstin i sympatyk Palikota Eustachy Rylski.

Dalej idzie ciekawa grupka trzech adwokatów: Tadeusz de Virion, Jacek Taylor i Xawery Konarski (dlaczego każdy ma dziwne litery w imieniu lub nazwisku?). Pierwszy i trzeci pochodzą od wszystkich trzech, a drugi od jednego.

I tak oto doszliśmy do polityków. Na wstępie zacznijmy od przedwojennych ministrów i premierów Władysława i Stanisława Grabskich (potomkowie Zbigniewa z Brzezia) i prezydenta RP na uchodźstwie Edwarda Raczyńskiego (potomek wszystkich trzech). Potomkiem tylko Zbigniewa byli też kolejny prezydent RP na uchodźstwie August Zaleski oraz PRL-owski wicepremier (tak, tak! w rządach Babiucha i Jaruzelskiego!) Jerzy Ozdowski.

Z ostatnich czasów mamy trzech marszałków Sejmu: Wiesław Chrzanowski i Bronisław Komorowski to potomkowie kniazia Lingwena, a Aleksander Małachowski to potomek Zbigniewa i Zawiszy. Marszałkami Senatu byli potomkowie Zbigniewa i Zawiszy: Andrzej Wielowieyski (wicemarszałek I kadencji) i August Chełkowski (marszałek II kadencji). Prezesem Najwyższej Izby Kontroli jest potomek Zawiszy i Lingwena, Jacek Jezierski.

W rządzie, jako ministrowie, zasiadały dwie panie pochodzące w linii prostej od wszystkich tych trzech rycerzy: Izabella Cywińska i Anna Radziwiłł. Wpływowym politykiem jest też poseł Małgorzata Kidawa-Błońska (potomek Zbigniewa z Brzezia).

Dawniej ambasadorem Unii Europejskiej w Polsce, a obecnie posłem polskim w Parlamencie Europejskim jest również pochodząca od trzech tych panów pani Róża Thun. Również niemieckie nazwisko nosi także pochodzący od wszystkich tych trzech rycerzy władca Liechtensteinu, Hans II Adam.

* * *

Na pewno warto szukać dalej – bo wśród potomków tych trzech rycerzy nie znalazłem prezydenta Lecha i premiera Jarosława Kaczyńskich - a są oni przecież na co najmniej dwa sposoby potomkami kasztelana wojnickiego Andrzeja z Tęczyna, który pod Grunwaldem walczył na czele swojej własnej chorągwi.

Poniżej pokazuję zrzut (zdjęcie) ekranu z serwisu www.wielcy.pl (Wielka Genealogia Minakowskiego), pokazujące rozmaite związki między Jerzym Lingweniewiczem (bratankiem Jagiełły, wnukiem Olgierda i Dymitra Dońskiego) a p. Bronisławem Komorowskim, przyszłym Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej. Pod ilustracją spróbuję to pokrótce opisać.

Wnuczką Jerzego Lingweniewicza była Anastazja (zm. po 1526), żona kniazia Semena Olelkowicza-Słuckiego (to też Gedyminowicze). Jej syn, książę Słucka Jerzy (zm. 1542), z Heleny Radziwiłłówny miał m.in. córkę Zofię, która wyszła za kasztelana trockiego Jerzego Chodkiewicza. Dwoje dzieci Zofii Chodkiewiczowej to przodkowie Bronisława Komorowskiego:

a) Hieronim Chodkiewicz miał m.in. dwie córki: Zofię Wołłowiczową i Annę Zienowiczową (obu z nich potomkiem jest Br. Kom.). W dodatku Anna jest antenatką dwojga jego dziadków Juliusza hr. Komorowskiego i Magdaleny z Gorskich Komorowskiej. A to przez swoją prawnuczkę Teresę z hr. Tyszkiewiczów Zawiszynę.

b) Siostra wsponianego Hieronima, Halszka z Chodkiewiczów Szemetowa, jest również antenatką owych dwojga dziadków Bronisława K.: jej wnuk, podskarbi wielki litewski Hieronim Kryszpin-Krszensztein jest przodkiem Marii z Gorskich Komorowskiej, a drugi wnuk, wojewoda trocki Hieronim Dominik Pac, to przodek Juliusza hr. Komorowskiego.

Na czerwono osoby zamordowane przez Ukraińców w parafii Kisielin w roku 1943 (głównie w niedzielę 11 lipca 1943)

Józef Kraszewski, ur. ok. 1845, syn Eliasza i Pelagii Zielińskiej, wnuk Mateusza Kraszewskiego zmarłego 30 VIII 1827 w Kisielinie na Wołyniu i Petroneli z Ziobrowski zmarłej w Kisielinie 15 IV 1841).
żona: Albertyna Gronowicz, ur. ok. 1850

1. Bronisław, ur. ok. 1860.
   żona: Józefa Dorocińska, ur. ok. 1870
   1. Stanisława, ur. ok. 1920.
      mąż: N. Możecki, ur. ok. 1920.
   2. Teresa, ur. ok. 1920.
      mąż: N. Zalewski, ur. ok. 1920.
   3. Mieczysław, ur. ok. 1925, zm. 11 VII 1943, Kisielin (zamord. przez Ukraińców) (wiek: ok. 18 lat).
2. Jan, ur. ok. 1870, zm. 1924 (wiek: ok. 54 lata).
   żona: Stanisława Ziółkowska, ur. ok. 1890, zm. 11 VII 1943, Kisielin (zamord. przez Ukraińców) (wiek: ok. 53 lata)
   1. Janina, ur. ok. 1920.
      mąż: N. Bartoszewski, ur. ok. 1910.
   2. Piotr, ur. 19 V 1923, Kisielin.
      żona (ślub: 1947): Kazimiera N., ur. ok. 1930
      1. Stanisława, ur. ok. 1960.
         mąż: N. Kiliman, ur. ok. 1950.
      2. Janina, ur. ok. 1960.
         mąż: N. Hawryluk, ur. ok. 1950.
      3. Ryszard, ur. ok. 1960.
      4. Danuta, ur. ok. 1960.
         mąż: N. Środa, ur. ok. 1950.
3. Marceli, ur. ok. 1870.
   żona: Agata Sławińska, ur. ok. 1883, zm. 11 VII 1943, Kisielin (zamord. przez Ukraińców) (wiek: ok. 60 lat)
   1. Władysław, ur. 1900, Kisielin, zm. 11 VII 1943, Kisielin (zamord. przez Ukraińców) (wiek: 43 lat).
      żona: Maria Zinkiewicz, ur. ok. 1900
      1. Zdzisław, ur. ok. 1920.
      2. Jadwiga, ur. ok. 1920.
      3. Henryk, ur. 1924, Kisielin, zm. 11 VII 1943, Kisielin (zamord. przez Ukraińców) (wiek: 19 lat).
   2. Tadeusz, ur. ok. 1900.
   3. Stanisław, ur. ok. 1900, zm. ok. 1900, bezpotomny.
   4. Paweł, ur. ok. 1900, zm. ok. 1900, bezpotomny.
   5. Marian, ur. ok. 1900, zm. ok. 1900, bezpotomny.
   6. Józef, ur. ok. 1900, zm. ok. 1900, bezpotomny.
4. Antoni, ur. ok. 1877, zm. 1929, Kisielin (wiek: ok. 52 lata).
   żona: Helena Retko, ur. 15 III 1879, Warszawa, zm. 4 III 1954, Olsztyn, poch.: Cmentarz Komunalny przy ulicy Poprzecznej, Olsztyn (wiek: 74 lat)
   1. Maria, ur. ok. 1898, zm. 8 VIII 1943, Zielona par. Kisielin (zamordowana przez Ukraińców na progu własnego domu) (wiek: ok. 45 lat).
      mąż: Leon Witwicki, ur. 1893, zm. 8 VIII 1943, Zielona par. Kisielin (zamordowany przez Ukraińców siekierą we własnym łóżku) (wiek: 50 lat)
      1. Emilia, ur. 1923, zm. 11 VII 1943, Kisielin (zamord. przez Ukraińców) (wiek: 20 lat).
      2. Bogumił, ur. 1924, zm. 11 VII 1943, Kisielin (zamord. przez Ukraińców) (wiek: 19 lat).
   2. Konstancja, ur. ok. 1913.
      mąż: N. Per, ur. ok. 1910.
   3. Leon, ur. ok. 1916.
      żona: Zofia Zwierzyńska, ur. ok. 1930.
   4. Faustyn, ur. 15 II 1918, Kisielin, zm. 14 XII 1989, Olsztyn, poch.: Olsztyn-Dywity (wiek: 71 lat).
      żona (ślub: dnia 4 I 1948, Olsztyn, parafia św. Józefa): Apolonia Waleryś, ur. 26 VII 1927, Jezioro, par. Stojanów, tarnopolskie, Polska, zm. 1998, Olsztyn, poch.: Olsztyn-Dywity (wiek: 71 lat)
      1. po nim żyjące potomstwo, w tym wnuk, Marek Jerzy Minakowski, autor niniejszego tekstu.
   5. Bronisław, ur. ok. 1920.
      żona: Stanisława Zwierzyńska, ur. 1906, zm. 11 VII 1943, Kisielin (zamord. przez Ukraińców) (wiek: 37 lat)
      1. Jan, ur. 24 V 1942, zm. 24 V 1987 (wiek: 45 lat).
         żona: Alina N., ur. ok. 1950.
   6. Paweł, ur. 16 IV 1920, zm. 26 IV 1984 (wiek: 64 lat).
      żona: Mirosława Wiśniewska, ur. ok. 1920
      1. po nim żyjące potomstwo
   7. Stanisława, ur. ok. 1920.
      mąż: Grzegorz Witwicki, ur. 1895
      1. Czesława, ur. 1926, zm. 11 VII 1943, Kisielin (zamord. przez Ukraińców) (wiek: 17 lat).
      2. Roman, ur. 1931.
   8. Franciszka, ur. ok. 1920.
      mąż: Stanisław Czekaj, ur. ok. 1910.
   9. Józefa, ur. ok. 1900.
      mąż: Antoni Pawelski, ur. ok. 1900, zm. 1984
      1. po nim żyjące potomstwo
   10. Janina, ur. ok. 1920.
   11. Dodatkowo trójka rodzeństwa zmarła w dzieciństwie o nieustalonych imionach

Opracował Marek Jerzy Minakowski, syn Wiesławy z Kraszewskich urodzonej 1948 w Olsztynie a wnuk Faustyna Kraszewskiego z Kisielina, na podstawie książki W. Dębskiego „Było sobie miasteczko”, akt metrykalnych parafii Kisielin w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie i relacji rodzinnych.

Wyświetl większą mapę

Oto mapa wyników poparcia poszczególnych kandydatów w drugiej turze wyborów prezydenckich w Polsce, 4 lipca 2010, opracowana na podstawie mapy Państwowej Komisji Wyborczej:

Widać, że na terenach, które nie należały do Polski w roku 1939 wszędzie wygrał Bronisław Komorowski, poza fragmentami Dolnego Śląska, gdzie musiały działać przyczyny lokalne (nie wiem jakie, ale może ktoś poda odpowiedź). Poza tym tylko kilka poszczególnych gmin tego obszaru wykazało się niewielką przewagą dla Jarosława Kaczyńskiego.

Tymczasem na obszarze należącym do Polski przed II wojną światową poparcie dla obu kandydatów układało się zgodnie z granicami przedwojennych województw. Te zaś były wytyczone na podstawie wcześniejszych granic państw zaborczych: w dawnych województwach poznańskim, pomorskim, toruńskim i śląskim (czyli w dawnym zaborze pruskim) wygrał bardziej Bronisław Komorowski (choć nie tak stanowczo jak na tzw. “Ziemiach Odzyskanych”), zaś na terenach zaborów rosyjskiego i austriackiego stanowcze zwycięstwo odniósł Jarosław Kaczyński.

Z pewnymi wprawdzie wyjątkami. Bronisław Komorowski odniósł zwycięstwo na poszczególnych wyspach:

a) aglomeracjach Warszawy, Łodzi i Krakowa oraz na terenie Zagłębia, gdzie bardzo dużo jest osób przyjezdnych, które nie pochodzą historycznie z tych terenów (w tym znaczna część to “repatrianci” z dawnych województw wschodnich, dla których wygnanie do Warszawy i Krakowa nie różniło się istotnie od wygnania do Szczecina, Olsztyna czy Wrocławia)

b) w Bieszczadach, skąd w ramach akcji “Wisła” wygnano Łemków i Rusinów, a w to miejsce osadzono napływową ludność polską (przykład jak powyżej)

c) w okolicach zamieszkanych przez mniejszość litewską (na wschód od Suwałk)

d) i co najciekawsze – na terenach Białostocczyzny, gdzie wyraźnie widać ślad po przekazaniu Obwodu Białostockiego Rosji przez Napoleona w roku 1807 (pokój w Tylży).

Zawsze z wielkim zainteresowaniem czytam blog dra Jarosława Flisa, opisującego mechanizmy “walki o elektorat”. Ale czy ta walka ma jakikolwiek sens, skoro w istocie nie liczą się poglądy, ale miejsce zamieszkania wyborców?

Kluczem jest tu pojęcie “długiego trwania” (longue durée), wprowadzone do historii przez Fernanda Braudela z francuskiego kręgu historyków zwanego “szkołą Annales”. Na jej temat polecam np. długi artykuł w angielskiej Wikipedii. Jest to styl uprawiania historii bardzo mi bliski i w ten sposób staram się prowadzić moje badania genealogiczne.

Wykonujący obowiązki prezydenta RP i wybrany właśnie na prezydenta marszałek Sejmu Bronisław Komorowski jest spokrewniony ze wszystkimi monarchami Unii Europejskiej. Gdy za 10 dni będziemy obchodzić 600-lecie bitwy pod Grunwaldem pamiętajmy: oni są potomkami Jagiełły, a Komorowski potomkiem dwóch jego braci: księcia nowogrodzkiego Korybuta Dymitra i księcia kijowskiego Włodzimierza.

Władcy państw protestanckich:

• Beatrix, królowa Holandii,
• Albert II książę Monako,
• Harald V król Norwegii,
• Małgorzata królowa Danii,
• Elżbieta II królowa Wielkiej Brytanii
• i Karol XVI Gustaw król Szwecji

są na przykład potomkami Adolfa Fryderyka I, księcia Meklemburgii (Słowian Połabskich), zmarłego w 1658. Adolf był praprawnukiem córek Kazimierza Jagiellończyka: Zofii (żony Fryderyka Hohenzollerna), Anny (żony Bogusława X Pomorskiego) i Barbary (żony Jerzego Brodatego, księcia saskiego).

Bronisław Komorowski jest z kolei potomkiem kasztelana trockiego Jerzego Chodkiewicza zmarłego w 1569 (brat Jerzego, kasztelan wileński Hieronim to dziadek wielkiego hetmana Jana Karola Chodkiewicza, który pobił Szwedów pod Kircholmem). Otóż Jerzy Chodkiewicz to pradziadek wojewody trockiego Hieronima Paca, którego praprawnuk, podkomorzy trocki Stefan Dominik Römer to prapradziadek Elizy z Römerów Komorowskiej, prababci marszałka Bronisława Komorowskiego.

Wspomniany tu przodek Bronisława Komorowskiego, Jerzy Chodkiewicz, to syn Aleksandra Chodkiewicza (prawnuka księcia Włodzimierza Olgierdowicza) i księżniczki Wasylisy Jarosławiczówny, prawnuczki księcia Korybuta Dymitra Olgierdowicza (brata Jagiełły).

Przejdźmy teraz do władców katolickich, bo tu związki mamy bliższe i ciekawsze.

Wspólnym przodkiem

• Bronisława Komorowskiego wykonującego obowiązki Prezydenta RP,
• Jana Karola I (Juana Carlosa) króla Hiszpanii,
• Henryka wielkiego księcia Luksemburga,
• Alberta II króla Belgów
• i Hansa Adama księcia Liechtensteinu

był… protestant, kanclerz wielki litewski i wojewoda wileński Mikołaj Radziwiłł “Czarny” (1515-1565).

Praprawnukiem Mikołaja “Czarnego” był starosta międzyrzecki Adam Uriel Czarnkowski (zm. 1675). Jego wnuczką była królowa polski Katarzyna z Opalińskich Leszczyńska (1680-1747), która po zmianie korony polskiej na rządy w Lotaryngii wydała córkę Marię Karolinę za króla francuskiego Ludwika XV. Potomkami Ludwika XV i Karoliny Leszczyńskiej są wspomniani tu katoliccy monarchowie europejscy.

Szczególne miejsce przysługuje tu księstwu Liechtenstein. Nie należy ono do Unii Europejskiej i obowiązującą walutą jest tam frank szwajcarski. Na czele tego państwa stoi książę Jan II Adam (Hans-Adam II). Bronisław Komorowski i Jan Adam z Liechtensteinu to potomkowie kanclerza wielkiego litewskiego Dominika Mikołaja Radziwiłła (1643-1697). Był on prapradziadkiem Anny z Paców Römerowej, żony wspomnianego wyżej Stefana Dominika Römera. Zaś w drugą stronę – żona Dominika Mikołaja Radziwiłła, Anna księżniczka Połubińska (zm. 1690) to matka matki matki matki matki matki matki Ewy z Potockich (1818-1895), żony Franciszka księcia Liechtensteinu, praprababci księcia Hansa Adama.

Dominik Mikołaj Radziwiłł, wspólny przodek księcia Liechtensteinu Jana II Adama i wykonującego obowiązki prezydenta RP Bronisława Komorowskiego to prawnuk wspomnianego Mikołaja Radziwiłła “Czarnego”, a wnuk jego syna, Mikołaja Krzysztofa “Sierotki”.

Warto pomyśleć o przyszłości. Choć książę Albert II panuje wciąż w Belgii, to ma już 76 lat i wcześniej czy później przekaże tron synowi Filipowi, a po księciu Filipie dziedziczyć będą jego dzieci zrodzone z małżeństwa z Matyldą d’Udekem d’Acoz, której matką jest Anna z hrabiów Komorowskich, której prapraprapradziadek Stanisław Andrzej Komorowski był bratem Jana Bonifacego Komorowskiego, prapraprapradziadka Bronisława, głowy państwa Rzeczypospolitej Polskiej.

Dopisek późniejszy:
Nie wyjaśniałem tego w prezentacji, ale pojawiły się wątpliwości: to opracowanie obejmowało wszystkie komentarze, także te, które zostały potem usunięte w toku moderacji po zgłoszeniu naruszenia prawa.

Głównym dokumentem przyznającym herb i tytuł hrabiowski tej rodzinie jest akt z 1 XII 1894. Wtedy to przez austriackie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zatwierdzeni zostali w tytule hrabiowskim z herbem Korczak potomkowie Franciszka Antoniego “na podstawie dyplomu wydanego dla licznych Komorowskich” (jak pisze Sławomir Górzyński w Arystokracji polskiej w Galicji, DiG, Warszawa 2009).

Jak opisałem w artykule  Jak Komorowscy “załatwili sobie” tytuł hrabiowski i herb Korczak, linia ta należała genealogicznie do litewskiej rodziny Komorowskich herbu Dołęga odmienna, o której w Herbarzu polskim Adama Bonieckiego czytamy:

“Niesiecki pisze, że widział ich herb i że podkowa z krzyżem winna być przeszyta na ukos w lewo strzałą, w szczycie hełmu ma być trzy pióra strusie. Mieli wyjść z ziemi dobrzyńskiej, gdzie rzeczywiście znajduje się Komorowo i gdzie Mikołaj Komorowski jest 1564 r. dziedzicem Ośniałowa, graniczącego z Komorowem (Paw.). Przenieśli się w XVI-tym wieku na Litwę, gdzie zamieszkiwali powiat wiłkomierski” (t. X, str. 385).

Oczywiście – Komorowo w Ziemi Dobrzyńskiej (dziś: pow. lipnowski w woj. Kujawsko-Pomorskim) skąd pochodzili Dołęgowie i Komorów w Ziemi Bełskiej (dziś: pogranicze polsko-ukraińskie), skąd pochodzili Korczakowie są od siebie oddalone o pół tysiąca kilometrów. Jednak w tymże roku 1894 stało się coś, co obie rodziny Komorowskich bardzo zbliżyło.

Otóż, jak wspomniałem, dokument łączący te rodziny, utożsamiający strażnika wiłkomierskiego Franciszka Komorowskiego herbu Dołęga (1723-1800) z hrabią Franciszkiem Antonim Komorowskim ur. 1766 pochodzi z roku 1894. Według informacji p.  dra Sławomira Górzyńskiego (który osobiście widział ten dokument w Allgemeines Verwaltungsarchiv w Wiedniu) wydany on został dla Stefana Karola Komorowskiego ur. 20 lutego 1866 w Podbyrzu, syna austriackiego oberleutnanta Augusta Komorowskiego (1817-1905) i Emilii Holstinghausen-Holsten (zm. 1870).

Co takiego ważnego stało się w grudniu 1894 w życiu rzeczonego Stefana Karola Komorowskiego? Otóż w tym czasie jego żona była w czwartym miesiącu ciąży, której efektem było urodzenie ich pierwszego dziecka, Andrzeja, co nastąpiło 18 V 1895. Andrzej urodził się już jako niewątpliwy hrabia.

Ale jak to się stało, że “prawdziwi” Korczakowie Komorowscy nie zaprotestowali przeciwko temu “przyklejeniu” rodziny de facto im obcej? Otóż odpowiedzią jest matka owego Andrzeja Komorowskiego – Jadwiga, z domu… hrabianka Korczak-Komorowska, która poślubiła Stefana Karola w Krakowie, 16 czerwca 1894: na pół roku, przed “adopcją” męża do rodu Korczaków.

Jadwiga hrabiostwo miała “we krwi”: spośród czworga jej dziadków wszyscy nosili ten tytuł: Piotr hr. Komorowski (syn Cypriana, któremu nadano ten tytuł w 1803 r.), Aleksandra z hr. Starzeńskich (1810-1891), Kazimierz hr. Krasicki (1807-1882) i Izabela z hr. Stadnickich (1812-1879). W roku 1894 wszyscy jej dziadkowie już nie żyli, podobnie jak ojciec, Juliusz hr. Komorowski zmarły w 1889. Można więc się domyślić, że wspólniczką Stefana była tu jego teściowa, dama orderu Krzyża Gwiaździstego, Teofila z hr. Krasickich hr. Komorowska (1842-1915). Jej syn Aleksander zmarł niedawno (w 1890), a drugi syn Stefan (ur. 1863) został księdzem. Siostra Jadwigi, Julia, była już wtedy (od 1889) żoną Wojciecha hr. Starzeńskiego (była jeszcze druga siostra, Helena, poślubiona niedawno Leonowi Mniszek-Tchorznickiemu, którego genealogii niestety nie znam).

Adam Boniecki, w artykule o Komorowskich h. Korczak pisze wprost w tomie XI, wydanym w roku 1907: “hr. Jadwiga, od 1894 roku za Stefanem Dołęga Komorowskim”. Jak jednak widzieliśmy, od grudnia 1894 decyzją austriackiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych tenże Stefan nosił już herb Korczak z koroną hrabiowską.

Dokument przyznający Stefanowi tytuł uznawał także tytuł hrabiowski jego krewnych, potomków Stefanowego prapradziadka Franciszka (1723-1800). W ten sposób, chociaż syn Stefana i Jadwigi, wspomniany Andrzej Komorowski ur. 1895 zmarł wg mojej wiedzy bezpotomnie, to tytuł ten przysługuje też potomkom Jana Bonifacego Komorowskiego (przyrodniego brata Stefanowego pradziadka). Jego potomkami są marszałek Bronisław, aktorka Maja i Anna, matka księżniczki Matyldy – Komorowscy.

Ponieważ jednak na dokument austriacki z 1894 wiąże tytuł hrabiowski z herbem zwanym u nas “Korczak”, wszystkim osobom, które są potomstwem wspomnianego “wstecznie adoptowanego” strażnika wiłkomierskiego Franciszka (1723-1800) przypiszę w obu moich bazach (sejm-wielki.pl i WGM) herb Korczak.

Postscriptum: jak poinformował mnie p. dr Sławomir Górzyński, na dokumencie z 1 XII 1894 (potwierdzającym tytuł hrabiowski linii litewskiej Komorowskich) powiedziano wprost, że “potwierdza im się tytuł i herb zwany [gennant] Korczak”.

To, co obserwuję u rozmaitych dziennikarzy, to klasyczna tragiczna pycha – grecka hybris, która powoduje upadek bohatera. Pycha, która każe dziennikarzom myśleć, że są oni ostatnimi zbawcami ludzkości, że gdyby tylko nie musieli nadskakiwać plebsowi i zabiegać o poczytność i reklamodawców, to wszystko byłoby dobrze, a świat byłby uratowany.

Bardzo mi brakuje dyskusji odwrotnej – wychodzącej z założenia, że owa komercjalizacja i “tabloidyzacja” mediów jest faktem już zastanym, z którym nie da się walczyć. Co wtedy? Jak zmieni się system polityczny? Próbowałem taką dyskusję rozpętać we wspomnianym panelu na Media Night, ale obecni tam dziennikarze nie byli zainteresowani tym tematem. To moim zdaniem wielka szkoda.

Nie jestem i nigdy nie byłem dziennikarzem. Jestem filozofem, który 13 lat temu zaciągnął się na służbę w portalu internetowym (Onet.pl), w pewnym momencie stanowiąc praktycznie 100% jego Redakcji. Nie potrzebuję dodawać sobie prestiżu: z pełną świadomością mówię, że publikując w Internecie jestem na służbie u mojego czytelnika. Mój czytelnik wyraża swoje zainteresowanie klikaniem, a jego klikanie przekłada się na moje zarobki reklamowe.

Jako funkcjonariusz mediów internetowych jestem dumny z tego, że służę czytelnikowi. Niech staro-mediowcy nazywają to komerchą i tabloidyzacją lub pogonią za klikalnością, ale dla mnie to co oni mówią, to przejaw ich pychy. Ja pokornie służę mojemu czytelnikowi i jestem z tego dumny.

Jakie to jednak pociągnie konsekwencje? Bardzo chciałbym na ten temat podebatować. Bo wydaje mi się, że koniec demokracji, jaką znaliśmy, jest bliski. Ale…? Czy naprawdę ją znaliśmy? A może nam się tylko wydawało? Może w istocie każde stulecie ma swoją własną formę rządów? Przecież w Polsce nigdy nie było demokracji dojrzałej, w amerykańskim sensie. Demokracja przedrozbiorowa obywała się bez prasy codziennej, a demokracja międzywojenna obywała się bez telewizji. Obie demokracje były jednak znacząco różne od siebie i od demokracji dzisiejszej.

Proponuję więc skończyć z walką dziennikarzy o demokrację, a zacząć się zastanawiać co nas czeka wobec zmian, jakie niechybnie nastąpią. Ale najpierw posłuchać, co trzech mądrych panów ma do powiedzenia, bo mówią (zwł. p. Strzembosz) rzeczy niezwykle ciekawe:

Czy telewizja zagraża demokracji? #1 Fragment wystąpienia dr Kochana from VaGla on Vimeo.

Czy telewizja zagraża demokracji? #2 Fragment wystąpienia dr Kochana from VaGla on Vimeo.

Czy telewizja zagraża demokracji? Komentarz Macieja Strzembosza from VaGla on Vimeo.

Czy telewizja zagraża demokracji? Komentarz red. Macieja Wierzyńskiego from VaGla on Vimeo.

Od jakiegoś czasu eksperci od genealogii szlacheckiej (jak p. Feliks J. Grabowski, np. tutaj) naciskali na mnie, bym sprostował informację o pochodzeniu Marszałka Sejmu, kandydata na urząd prezydenta RP, p. Bronisława Komorowskiego. Opierałem się, nie chcąc podejmować tak ważnej decyzji wbrew oficjalnie uznanym opracowaniom. Jest jednak kilka ważnych poszlak by uznać, że wszystkie nadania tytułu hrabiowskiego dla przodków Bronisława Komorowskiego, przez dwory cesarskie (rosyjski i austriacki) opierały się na przesłankach fałszywych. Tak się składa, że nie ma obecnie nikogo, kto byłby uprawniony do anulowania nadania tytułu hrabiowskiego, bo zarówno Rosja, jak i Austria są republikami i nie uznają tych tytułów. Mamy jednak niezależnie kwestię herbu polskiego, który nie wynika z nadania, ale z odwiecznej przynależności rodowej. Sprawy te rozpatrzymy więc osobno.

Nowy Almanach Błękitny zmarłego niedawno Sławomira Leitgebera, podaje pod hasłem Komorowski h. Korczak, piszący się “z Liptowa” i “z Orawy”:

Linia wygasła: Nadanie: Piotr Komorowski mianowany został 1469 przez króla Węgier Macieja Korwina hrabią Liptowa i Orawy. Tytuł był związany jedynie ze sprawowaną funkcją. Po wygaśnięciu jego potomstwa, tytułu “hrabiego na Liptowie i Orawie” zaczął używać brat Piotra Mikołaj i jego potomkowie. Jeden z nich, Jakub (zm. 1781) miał uzyskać 1780 od króla Stanisława Augusta potwierdzenie tytułu hrabiowskiego.
Linia żyjąca: Potwierdzenie: Komorowscy otrzymali uznanie dziedzicznych tytułów hrabiów w Galicji w 1793, 1803 i w Austrii 1894 (dla linii litewskiej).
Linia żyjąca: Potwierdzenie: w Królestwie Polskim 1824, w Rosji 1844 (tylko dla Gałęzi II).

Według tejże pozycji, Bronisława Maria Karol hr. Komorowski (ur. 1952) należy do wspomnianej tu Linii Litewskiej i jest potomkiem Piotra Jana Komorowskiego (1838-1905), właściciela dóbr Radkuny, który poślubił w 1863 r. Felicję Komorowską herbu Korczak.

Wstępny obraz rzeczywistości jest więc następujący: p. Bronisław Komorowski, jako członek Linii Litewskiej Komorowskich ma potwierdzony dziedziczny tytuł hrabiowski jako potomek brata hrabiego liptowsko-orawskiego Piotra Komorowskiego. Oczywiście – jak wspomniano – hrabia liptowsko-orawski nie był w żadnym sensie dziedzicznym tytułem arystokratycznym, więc tym bardziej bycie potomkiem jego brata w żadnym sensie nie uprawnia do posługiwania się dziedzicznym tytułem hrabiego. Jednak wydaje się, że kancelarie cesarskie potwierdzając tytuł hrabiowski Komorowskich były świadome tej “subtelności” i de facto uznały tenże tytuł ex post jako dziedziczny i tytularny (tzn. taki, który można nosić nawet nie sprawując władzy administracyjnej nad hrabstwem liptowsko-orawskim).

Przyjmijmy zatem, że potomkowie Mikołaja Komorowskiego, brata Piotra hrabiego liptowsko-orawskiego, mają obowiązujące prawo do posługiwania się tym tytułem. Czy p. Bronisław Komorowski jest jego męskim potomkiem?

Jak wspomniano, linia litewska otrzymała potwierdzenie w Austrii w roku 1894. Szczegóły tego dokumentu opisuje Sławomir Górzyński w pracy “Arystokracja polska w Galicji. Studium heraldyczno-genealogiczne”, DiG, Warszawa 2009. Wśród innych, których tego dotyczyło znajduje się Franz Anton von Liptawa und Orawa Komorowski wraz z rodziną otrzymał tytuł 13 kwietnia 1793. Ów Franciszek Antoni, urodzony 22 grudnia 1723 w Prusach, a zmarły 3 marca 1800 w Szirwytach, to praprapraprapradziadek w linii męskiej znanego nam wszystkim Bronisława Komorowskiego. Miał on być synem Jakub Bartłomieja Komorowskiego urodzonego 5 stycznia 1697 w Laszkach i Antoniny Zofii Pawłowskiej urodzonej 7 marca 1703 w Zaloczu, a wnukiem Michała Komorowskiego i Barbary Łopackiej.

Byłoby dobrze, ale… Owa Barbara Łopacka, spokrewniona ze mną na kilka sposobów (np. jej pradziadkiem był stolnik czerski Bartłomiej Grabianka, mój przodek w lini prostej, a jej prapradziadkiem był kasztelan zakroczymski Mikołaj Krzysztof Łopacki, również mój przodek w linii prostej) nie mogła być babcią owego Franciszka Antoniego Komorowskiego. Jej synem był wszak urodzony w 1724 r. kasztelan santocki Jakub Komorowski, który z pewnością nie był tym samym Jakubem Bartłomiejem Komorowskim, urodzonym rzekomo 27 lat wcześniej. Urodzony w 1724 r. kasztelan Jakub Komorowski to teść Szczęsnego Potockiego, ojciec tragicznie zmarłej jego pierwszej żony, słynnej Gertudy Komorowskiej i na pewno nie o niego chodzi. Wyjaśnię też, że cześnik owrucki Michał Komorowski poślubił Barbarę Łopacką w roku 1715, a więc mógł być co najwyżej ojcem Franciszka Antoniego urodzonego w 1723. Swoją drogą nadmienić warto, że kasztelan santocki Jakub Komorowski, istotnie miał syna Franciszka Antoniego, tenże urodził się jednak dopiero w roku 1766 i zmarł bezpotomnie.

Adam Boniecki, w uzupełnieniach do XI tomu swojego “Herbarza” cytuje jednak inny dokument, “wywód ze szlachectwa i tytułu hrabiowskiego, dokonany 1805 r., przed Deputacyą Wywodową litewsko-wileńską, przez potomków Franciszka Komorowskiego, strażnika wiłkomierskiego”. Tak, to właśnie ów Franciszek Antoni Komorowski, wspomniany praprapraprapradziadek marszałka Bronisława Komorowskiego. Czy jest możliwe, że choć wywód austriacki z 1894 był sfałszowany, to jednak wywód wileński z roku 1805 jest prawdziwy? Oba prawdziwe być przecież nie mogą, bo podają zupełnie inną genealogię Franciszka Komorowskiego. Do niedawna przyjmowałem, że tak. Potomek kasztelana santockiego Jakuba Komorowskiego, ś.p. Piotr hr. Komorowski, przekazał mi odpis tego wileńskiego wywodu z roku 1805, w którym czytam:

“wywodzący się powracają do Najstarszego Syna Stefana Rotmistrza Królewskiego, brata rodzonego Adama, Jana Hrabi Komorowskiego z Myszkowskiej Kasztelanki Bielskiej urodzonego, który jak się powyżej rzekło miał w zamęściu także Komorowską, ale herbu Łabędź y z nią spłodził synów dwóch, Franciszka bezpotomnie zmarłego y Michała Łowczego Buskiego, dziedzica na Susznie y Niestaniewiczach, Męża w działach rycerskich na wielu ekspedycjach wojennych doświadczonego, który z kilku żon, między innemi płci obojej Potomstwem najstarszego zostawił syna Jana = a ten z Zofii Pogańskiej Cześnikówny Sanockiej spłodził dwóch Bartłomieja i Marcina, z których starszy [tj. Bartłomiej] będąc od ojca wyposażonym z Dóbr Ojczystych jak o tym zrzeczna Kwitancyja tego Tranzakcya w roku 1702 nazajutrz po Feście Św-go Wojciecha 25 dnia kwietnia przed Akt Buskiemi dla ojca Jana, syna niegdyś Michałowego Hrabi Komorowskiego uczyniona y zeznaniem osobistym w owych że aktach stwierdzona poświadcza. Sam wkrótce z Korony Polskiej przeniósł się na Litwę w powiat Wiłkomirski, gdzie połączony ślubnym związkiem z Teresą Hektora Dziembowskiego córką Oboźnego wziął po niej w wianie posagowym Dziedziczne Dobra: Rawiszki, Gikanie, Zośnica y Kołpaciszki, a z onych Zośnica i Kołpaciszki sprzedawszy, Rawiszki zaś i Gikanie przy sobie zatrzymał. Był Podczaszym Wiłkomirskim, jakowy Urząd w nagrodę zasług Krajowi Ojczystemu Ojczystemu panującym Monarchom pełnionym, Najjaśniejszy August III-ci Król Polski przywilejem swym 1742 Maja 12 dnia łaskawie mu konferował, z pomienioną Oziembłowską dziewięcioro spłodził potomstwa – synów czterech: Franciszka Strażnika Wiłkomirskiego, Hektora Miecznika także Wiłkomirskiego, Antoniego Starostę Małdyńskiego oraz Józefa w Zakonie Sw. Ignacego Societatis Jesu y córek pięć: Annę w zamęściu Ciecierską, Teresę I voto Szukową, Maryancellę w zamęściu Szemiotową Ciwunową Retowską Księstwa Żmudzkiego, Żmudzkiego Teodorę i Józefatę zakonnicę pierwszą w Konwencie Kowieńskim Sw. Franciszka, drugą w Konwencie Wileńskim Panien Wizytek.”

Czy istotnie zatem wspomniany tu Bartłomiej Komorowski pochodził z tej samej rodziny, co Komorowscy herbu Korczak, którzy otrzymali potwierdzenie (wątpliwego) tytułu hrabiowskiego? Wydaje się, że ta druga genealogia też jest fałszywa.

Adam Boniecki w swoim “Herbarzu” oryginalnie umieścił tę rodzinę Komorowskich (nazwijmy ją dla wygody “Linią Bronisława”) w rozdziale o Komorowskich herbu Dołęga (ściślej: Dołęga odmienna). Później zamieścił zagadkową erratę, pisząc:

“Idąc za wskazówkami podanemi przez pisarzy heraldycznych, o Komorowskich piszących, uważaliśmy, że wszyscy Komorowscy, powiat wiłkomierski zamieszkujący, są h. Dołęga odm. Tymczasem, z przedstawionego nam wywodu ze szlachectwa i tytułu hrabiowskiego, dokonanego 1805 r., przed Deputacyą Wywodową litewsko-wileńską, przez potomków Franciszka Komorowskiego, strażnika wiłkomierskiego, okazuje się, że obok Bartłomieja Komorowskiego h. Dołęga odm., syna Samuela (patrz Tom. X, str. 387), którego właśnie wzięliśmy za ojca Franciszka Komorowskiego, strażnika wiłkomierskiego, żył w tymże czasie, w powiecie wiłkomierskim, inny Bartłomiej h. Korczak, który przeniósł się z województwa bełskiego, w powiat wiłkomierski. Był on synem Jana i Zofii Polańskiej, cześnikówny sanockiej, a wnukiem Michała, o czem poucza nas akt, którym, opuszczając strony rodzinne, zrzekł się 1708 r. w aktach buskich majątku rodzicielskiego, na rzecz wymienionego ojca swego.”

Czy istotnie było dwóch Bartłomiejów Komorowskich, jak podaje ów wywód? Wydany pod red. prof. Andrzeja Rachuby spis Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, tom I, woj. wileńskie XIV-XVIII wiek (DiG, Warszawa 2004) wymienia owego Bartłomieja Komorowskiego, który 12 maja 1742 został nominowany na stanowisko podczaszego wiłkomierskiego z piastowanego wcześniej urzędu skarbnika zakroczymskiego. Niestety, ziemia zakroczymska interesuje mnie bardzo, ze względu m.in. na to, że w owym 1742 roku sędzią ziemskim zakroczymskim był Antoni Radzicki, prapraprapradziadek mojej babci Zofii z Radzickich Minakowskiej. Zarówno ja, jak i moi koledzy, przeglądaliśmy księgi sądowe (grodzkie i ziemskie) zakroczymskie z tego okresu, nie znajdując tam żadnego skarbnika zakroczymskiego Bartłomieja Komorowskiego. Skarbnik ziemski zakroczymski był zresztą bardzo niskim urzędem jak na pana hrabiego Komorowskiego. Nie ma też żadnego powodu, by Komorowscy herbu Korczak tam żyli, chyba że weszli w związki ze wspomnianymi wcześniej Łopackimi i Grabiankami, ale ta genealogia została już przez nas wcześniej odrzucona. Nie udało się znaleźć żadnych wiarygodnych dokumentów, które stwierdzałyby, że istotnie ów Bartłomiej Komorowski przyjechał do powiatu wiłkomierskiego z Korony. Ów Jan, rzekomo żonaty z Zofią Pogańską cześnikówną sanocką, nie jest skądinąd znany. Wydaje się zatem, że wbrew owemu wywodowi Bartłomiej Komorowski, przodek linii Bronisława, istotnie pochodził z Komorowskich herbu Dołęga z powiatu wiłkomierskiego.

Najważniejsze jednak że przyjęcie że Bronisław Komorowski nosi herb Dołęga i nie należy do rodziny hrabiów na Liptowie i Orawie wyjaśnia bardzo wiele. Spójrzmy, kim był ów wiłkomierzanin (nie zakroczymianin) Bartłomiej K. Był to syn zmarłego w roku 1689 marszałka Trybunału Litewskiego Samuela Komorowskiego i Katarzyny Dunin-Rajeckiej. Wnuk księżniczki Elżbiety Druckiej-Sokolińskiej i jej męża marszałka lidzkiego Teofila Dunin-Rajeckiego. Jego prababcią była Marianna Sapieżanka (z “tych” Sapiehów), córka Mikołaja Sapiehy kuchmistrza wielkiego litewskiego (1548-1611), a pradziadkiem był zmarły w 1655 wojewoda miński Krzysztof Rudomina-Dusiatski.

I to ta właśnie genealogia jest dla mnie największym dowodem, że Bronisław Komorowski nie ma herbu Korczak tylko Dołęga odm. – jego wiłkomierscy przodkowie byli rodziną niewątpliwie bogatą i wpływową. Kiedy nadeszły zabory postanowili utwierdzić swoją pozycję i nie mogąc dzierżyć zlikwidowanych już tytułów litewskich, “przyznali się” do rodziny Komorowskich herbu Korczak i ich wątpliwego hrabiostwa liptowsko-orawskiego. Można uznać, że gdyby nie zabory, nie musieliby tego robić. Co – rzecz jasna – wcale nie pozwala na stwierdzenie, że skoro zabory przyszły, to zrobić to musieli. W tę stronę non sequitur.

Sam pomysł na “przyklejenie się” do linii hrabiowskiej wziął się jednak już wcześniej: brat Franciszka Antoniego (a właściwie Franciszka, bo drugie imię nadano mu chyba dopiero po śmierci), Antoni Komorowski, był dworzaninem należącego do Korczaków prymasa Adama Komorowskiego i przy elekcji Stanisława Augusta (1764) podpisał się jako jako Antoni z Liptowy i Orawy Komorowski.

[Dopisek późniejszy]
Nie miał wątpliwości Seweryn hr. Uruski w swoim herbarzu Rodzina wymienia te osoby explicite w rozdziale “Komorowski h. Dołęga odm.” wiedząc o ich pretensjach, co wyraził słowami:

“Bartłomiej, dziedzic Rawiszek, podczaszy wiłkomierski 1734 r., zaślubił Teresę Oziębłowską i z niej pozostawił synów: Franciszka [to przodek m.in. marszałka Bronisława], Hektora, miecznika wiłkomierskiego 1761 r., Józefa, Jezuitę, i Antoniego, starostę meldyńskiego, podstolego 1766 r., a ostatnio 1781 r. wojskiego wiłkomierskiego, żonatego z Agnieszką Morykoniówną, który w 1764 r. podpisał elekcyę z pow. wiłkomierskim, pisząc się dowolnie z Liptowa i Orawy.” [S. Uruski, Rodzina, t. VII, s. 138]

Co istotne, tom ten został opublikowany w roku 1910, a więc już po publikacji Bonieckiego i 16 lat po uzyskaniu przez tę linię potwierdzenia tytułu hrabiowskiego w Austrii…

[Dopisek późniejszy]
Zwrócono mi uwagę, że kilka tygodni temu informacja o pochodzeniu B. Komorowskiego od  średniowiecznych hrabiów Korczak-Komorowskich zniknęła ze strony http://www.bronislawkomorowski.pl/moja-rodzina.html . Nie zauważyłem wcześniej tej zmiany tym bardziej że kilka dni temu (z datą 15 czerwca 2010) ukazał się w tygodniku  “Polityka” artykuł o tytule jednoznacznym: Kandydat herbu Korczak.